Husiler kimdir? Deaşı sollayan örgüt...

İran Yemen yönetimini darbeyle ele geçirince gözler Husiler grubuna döndü. Kimdir bu Husiler Yemen neden bölge için kritik öneme sahip?

- Bu haber 947 kez okundu.

Husiler kimdir? Deaşı sollayan örgüt...
 Dünya IŞİD'e kilitlenmişken Husiler Yemen'de darbe yapıp iktidar ortağı oldu. İran'ın desteklediği Husiler bölgedeki El Kaide ile savaşlarının tamamını kazandılar. Hızla büyüyen Husiler IŞİD'i de solladı ve kısa sürede ülkenin başkenti dahil her yerinde yönetimi ele geçirdi.

Peki kimdir bu Husiler? Yemen bölge açısından neden kritik bir öneme sahip? İran neden Yemen'i bu kadar çok istedi?

Yemen'de Şii mezhebinden Husilerin başkent Sanaa da içinde olmak üzere geniş alanları kontrol altına almasıyla, zayıf bir hükümet ve bölünmüş bir ordu ile son yıllar içinde ülke en büyük krizlerinden birini yaşıyor.

2011 yılında uzun yıllardır iktidarda olan devlet başkanı Ali Abduullah Salih koltuğundan indirildiğinden bu yana Birleşmiş Milletler desteğinde 'demokrasiye geçişi' sağlamaya çalışıyor. Son krizin bu durumu da tehdit ettiği yorumları yapılıyor.

YEMEN'DEKİ KRİZ NASIL PATLADI?

Son yıllarda Yemen yönetimde eşitsiz temsil ve kaynaklara erişimde yaşanan adaletsizlikler nedeniyle şiddet dolu çatışmalara tanıklık etti. Devlet ile ülkenin kuzeyindeki Şii Husiler, güneydeki ayrılıkçılar arasında bugüne kadar altı farklı zamanda şiddetli çatışmalar yaşandı.

Arap Yarımadasındaki El Kaide örgütü tarafından sıklıkla düzenlenen saldırılar, aşiretler ve askeri fraksiyonlar arasındaki iktidar çekişmeleri ve Salih'i destekleyenlerin, Salih'i koltuğundan indirenler tarafından düzenlenen protestolara sert müdahaleleri de yaşananlar arasında.

ORTADOĞU'NUN EN YOKSUL ÜLKESİ

Orda Doğu'nun bu en yoksul ülkesinde zayıf yönetim, yolsuzluk, kaynakların yok olması ve zayıf altyapı ile beraber istikrarsızlık gelişmenin önünde engel oldu.

İşsizlik, yüksek gıda fiyatları ve kısıtlı sosyal hizmetler 10 milyondan fazla Yemenliyi gıdaya erişim konusunda risk altında bırakıyor.

HUSİLER KİMDİR VE NE İSTİYORLAR?

Şiiliğin Zeyyidiye koluna mensup olan Husiler, aynı zamanda Ensar Allah olarak da bilinen isyancı bir gruba üyeler. Zeyyidiler nüfusun üçte birini oluşturuyor. Grup, 1962'ye kadar neredeyse 1000 yıl boyunca ülkenin kuzeyini yönetti.
Husilerin ismi Hüseyin Bedir el Din el Husi'den geliyor. El Husi, grubun 2004'teki ilk isyanını yönetti. Amaç merkezleri kabul edilen Saada'da daha fazla özerklik kazanma ve Zeyyidi geleneklerine ve inancına zarar verdiklerini düşündükleri Sünni İslamcılardan korunmaktı.

LİDERLERİNİ YEMEN ORDUSU ÖLDÜRDÜ

El Husi 2004 yılında Yemen ordusu tarafından öldürüldükten sonra, ailesi kolları sıvayarak 2010 yılında hükümetle bir ateşkese varana kadar beş ayaklanmayı yönetti. 2011 yılında Husiler Salih'e karşı protestolara katıldı ve oluşan boşluktan faydalanarak Saada ve komşusu Amran'da kontrol altında tuttukları alanı genişletti.

Sonuçta Husiler yeni lider Hadi'nin Şubat ayında duyurduğu ve Yemen'in altı bölgeye ayrılan bir federasyon olmasını öngören plana öncülük eden Ulusal Diyalog Konferansı'na katıldılar.

HUSİLER İLE ISLAH SAVAŞI

Temmuz ayında Husiler Amran eyaletinde, ülkenin önde gelen Sünni İslamcı partisi Islah tarafından desteklenen aşiret ve milis gruplarını yenilgiye uğrattı.

Husiler Yemenlilerin, aralarında Salih ve Ahmar ailelerinin bulunduğu eski rejimle bağı olanlar ve Islah partisi tarafından domine edilen geçiş hükümetine öfkeli olduğunu bu nedenle kendilerini desteklediklerini söylüyor.

AĞUSTOS'TA ÜLTİMATOM VERMİŞLERDİ

Ülkenin kuzeyinde elde ettikleri zaferlerle cesaret kazanan Husilerin lideri Abdülmelik el Husi, Ağustos ayının ortalarında devlet başkanı Hadi'den ülkenin yoksullarına zarar veren ödenekleri kaldırmasını ve "yozlaşmış" hükümetin yerine Yemen'in çeşitli fraksiyonlarını daha iyi temsil eden bir hükümet gelmesini talep etti.

Sünni ve Şiilerden oluşan binlerce Husi destekçisi bundan sonra Sanaa'da hükümet binaları önünde oturma eylemleri başlattı ve şehri havaalanına giden ana yolu trafiğe kapattı.

HADİ KABUL ETTİ AMA...

Eylül ayında Hadi hükümeti dağıtmaya ve petrol fiyatlarını yüzde 30 kadar indirmeye razı oldu. Ama bu girişim Husiler tarafından yetersiz olduğu gerekçesi ile reddedildi.

Bir hafta sonra güvenlik güçleri Sanaa'da Husileri destekeyenler üzerine ateş açıp birkaç kişiyi öldürdüğünde kriz derinleşti.

EYLÜL AYINDA OLAYLAR PATLADI

Eylül ayı ortalarında Husilerle askerler arasında şehir merkezinde şiddetli çatışmalar meydana geldi, çatışmalar sürerken isyancılar hükümet binalarını işgal etti ve 2004 ve 2010 yıllarında ülkenin kuzeyinde kendilerine karşı savaşmış olan ve ailesi Islah partisinde önemli rol oynayan General Ali Muhsin el Ahmar'a sadık olan bir askeri birimi işgal etti.

Ölü sayısı artarken, BM Yemen özel temsilcisi Cemal Benomar 20 Eylül'de hükümetin Husilerle bir anlaşma yaptığını açıkladı. Ertesi gün ülkenin başbakanı konsensusa yardımcı olmak için istifa ettiğini açıkladı.

Bu esnada Islah partisi üyeleri ise sonuçta yine Zeyyidi yönetimini kurmak istediklerine inandıkları Husiler tarafından kıyımdan geçmekten korktuklarını söyledi.

HUSİLERLE YAPILAN ATEŞKES

İsyancılar Sanaa'dan çekilmeyi temel taleplerini kabul edilmesi karşılığında kabul etmişti. BU talepler petrol üzerindeki devlet subvansiyonunun devam etmesi, teknokratlardan oluşan yeni bir hükümet kurulması ve başkanın danışmanlarının Husiler ve ayrılıkçı Hiraak el Cenubiler tarafından atanması ve ulusal birlik konferansında alınan kararların uygulanması idi.

Ama Husiler, bu anlaşmaya ek olarak bir güvenlik belgesi imzalamayı reddetti. Bu belgede Husilerin başkentten ve diğer kuzey şehirlerinden çekilerek silahlarını 45 gün içnde teslim etmelerini öngörüyordu.

Dört ayın sonunda Sanaa sokaklarına halen ağır silahlı Husiler dolaşıyor. Husiler "yozlaşmış bir siyasi sistemi reform çabası" olarak tanımladıkları amaçları için bakanlıkları izlemek istiyor.

EL KAİDE İLE ÇATIŞMA

İsyancılar ayrıca ülkenin orta ve batı kesimlerinde de ilerlediler ve bu durum Arap Yarımadasında El Kaide örgütü ile çatışmaları tetikledi.

YEMEN'İN KRİTİK ÖNEMİ

Yemen, dünyanın en önemli petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan'a komşu olması ve Körfez'deki deniz yollarının yanında olması nedeni ile ABD ve Körfez'deki Arap müttefikleri açısından istikrarın önemli olduğu bir ülke.

Yemen krizi bölge için neden önemli?

Petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın komşusu Yemen'in istikrarı ABD ve Körfez ülkeleri için vazgeçilmez olarak kabul ediliyor.

Yemen'in El Kaide'nin en aktif kanatlarından birisine ev sahipliği yapıyor olması da ülkenin önemini artırıyor. Yaşanan istikrarsızlıktan faydalanabilecek olan El Kaide'nin çevre ülkelerde etkisini artırmasından çekiniliyor.

Husilerin ülkede etkisini artırması mezhep çatışmalarının ileride de sürebileceği endişelerini de doğuruyor. Suudi Arabistan Şii Husilerin İran tarafından hem siyasi hem de finansal anlamda desteklendiğini söylüyor. İran ise iddiaları reddediyor.

Dünya'nın gözü Irak ve Suriye üzerindeyken İran Yemen'de bir oldu bitti yarattı. İran yanlısı Husiler başkent Sana’da kontrolü ele geçirerek Riyad destekli Devlet Başkanı Hadi'yi ev hapsine aldı.

YEMEN OLAYLARININ KISA ÖZETİ

*Uzun süredir siyasi çatışmaların devam ettiği Yemen'de Cumhurbaşkanı Hadi'nin Ofis Müdürü Ahmed Avad bin Mübarek'in 17 Ocak'ta kaçırılmasıyla artan gerginlik, Husilerin Cumhurbaşkanlığı Sarayı ile Hadi'nin Sittin Caddesi'ndeki konutuna saldırısıyla daha da tırmanmıştı.

*Bu gelişmelerin ardından önceki gün, Husilerin Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na girdiği iddia edilmişti.

*Dün Gece ise Husi Ensarullah Hareketi ile Cumhurbaşkanı Hadi arasında, anayasa taslağında değişikliğe gidilmesi, Barış ve Ulusal Ortaklık Anlaşması'nın uygulamaya geçirilmesi ve güvenlik alanında yaşanan sıkıntıların en kısa zamanda giderilmesi konularında anlaşma sağlandığı açıklanmıştı. Ayrıca Husilerin Cumhurbaşkanı Ofis Müdürü Ahmed Avad bin Mübarek'i serbest bırakma teminatı verdiği ifade edilmişti.

*Husilerin Cumhurbaşkanı'nın evine kuşatarak bu anlaşmayı baskıyla aldıkları bildiriliyor.

YEMEN NERESİDİR?

Orta Doğu'da bulunan Yemen'in kuzeyde Suudi Arabistan ve doğuda Umman olmak üzere iki komşusu bulunuyor. Güneyinde Aden Körfezi ve Arap Denizi ile batısında Kızıldeniz ile çevrilidir.

YERALTI KAYNAKLARI

Petrol, balık, kaya tuzu, mermer, kömür, altın, kurşun, nikel, bakır ve batıdaki verimli araziler başlıca doğal kaynaklarıdır. Ülkede çöl iklimi etkilidir ve yıl içinde toz ve kum fırtınaları görülür.

YÜZDE 55'İ ŞAFİ

Ülkenin toplam nüfusu 25 milyon kişi civarında olup diğer başlıca etnik kökenler Güneybatı Asya ve Afrika'dan çalışmaya gelmiş kişilerden oluşmaktadır. Nüfusun büyük bir çoğunluğu Müslüman olan ülkenin %45 ini Zeydiyye mezhebindekiler,%55 ini Şafi Mezhebinden olanlar oluşturur. Okur-yazar nüfus oranı ise yüzde 50'dir.

YEMEN'İN GELİRİ

Yemen'in başlıca gelir kaynağı tarım. Ülke topraklarında petrol bulunmasına rağmen çıkarılmadığı için gelir içindeki payı yüzde 9'un üstüne çıkamamıştır.

YEMEN VE OSMANLI

Yemen 1517'de Memlüklüler'den Osmanlı yönetimine geçmiştir. 1918'de İmam Yahya'nın yönetimine giren ülkede 1962'de cumhuriyet ilan edilmiştir.
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.